Sunday, April 15, 2012

20 მარტს ოთარ ჭილაძეს 79 წელი შეუსრულდებოდა 20/03/2012


საქართველო იყო მისი ინსტინქტი (ბესიკ ხარანაული)
სულ საქართველო ჰქონდა გულში: ახალგაზრდობაში  ახალგაზრდას, ცნობილობაში ცნობილს და გამოჩენილობაში  გამოჩენილს. სულ კრიჭაში ედგა საქართველოს მტრებს, ვერაფრით უგებდნენ გულს: აკი სამართებელივით პროფილი ჰქონდა! სინამდვილემ არათუ ვერ გატეხა, ოდნავადაც ვერ მოიშინაურა.
მახსოვს, დაბადების 75 წლისთავი რომ მივულოცე, მხიარულად ვკითხე:  ოთარ, ხომ კარგი ასაკია შემოქმედებისთვის ჩვენი ასაკი? ოთარი ხალისიანად დამეთანხმა...
“ქართულმა მწერლობამ დიდი დანაკლისი განიცადა”  იტყვიან ხოლმე, როცა ამქვეყნიდან მიდის ოთარის დარი დიდი ადამიანი. სწორედაც იტყვიან. მაგრამ მე, ამასთან ერთად, ახლობელი, საყვარელი ადამიანი დავკარგე და ვკითხულობ:  ნუთუ?


ოთარ ჭილაძეზე სხვა ქართველ მოღვაწეთა მოგონებები იხ. "ლიტერატურულ საქართველოში"


Saturday, April 14, 2012

მე მინდა, შენს ლანდს ეს ლექსი ვუთხრა


მე მინდა, შენს ლანდს ეს ლექსი ვუთხრა, 
უბრალოდ ვუთხრა, როგორც სუფრაზე 
ყველას გვაქვს ჩვენი პატარა კუთხე, 
სადაც ჩვენვე ვართ ჩვენი უფროსი. 


ეცემა თოვლი - თეთრი ფრინველი, 
ეცემა, მაგრამ რა იცის თოვლმა?.. 
ან რას გაიგებ, რომ დღეს პირველად 
არ შემიძლია მე შენი პოვნა. 


ეს თოვლი მარტო თოვლი არ არის, 
ეს ქარიც მარტო ქარი არ არის. 
ისინი სადღაც შიგნით მალავენ 
მას, რაც არ იყო დასამალავი. 


მე თოვლში ვიგრძენ შენი სიცივე, 
მე ქარში შენი თმებით დავები, 
შენი დუმილით, შენი სიციცლით, 
შენი ფერმკრთალი მუხლისთავებით. 


ეცემა თოვლი და ყველაფერი 
თოვლში მიცურავს ზღაპრად ქცეული. 
ვერ გამიჩუმებ სურვილს ზღაპრებით, 
მე მინდა შენი სული... სხეული.... 


და დღე, რომელიც უშენოდ მოვა 
მხოლოდ გარედან იქნება მშვიდი. 
ეცემა თოვლი... რა იცის თოვლმა, 
რა იცის ჩიტმა - მიფრინავს ჩიტი... 


მე მიხარია, რომ არ იციან, 
რომ მეც არ ვიცი, ხვალ სად ვიქნები. 
და ისევ მიყვარს დიდი სიცილი, 
დიდი სინათლე, დიდი ჭიქები. 


ეცემა თოვლი, როგორც ცხოვრება 
თოვლივით ჩუმი და შემპარავი. 
მე კი ყოველთვის მემხსოვრება, 
რაც ახლა მინდა, მაგრამ არ არის. 


ეცემა თოვლი და დროს ბარდება 
ლამაზი, მაგრამ უკვე ყოფილი, 
როგორც შემკრთალი ჩვენი ლანდები 
სადღაც სივრცეში გადაჭდობილი.

მზემ აფხაზივით გადაიარა უღელტეხილი


მზემ აფხაზივით გადაიარა უღელტეხილი
და შეეფარა აჭანდრის ჭადრებს.
რა კარგი იყო, სად იყავი, ნეტავ გეხილა -
მეც არ მინახავს მსგავსი რამ ადრე.

ლურჯი მთებისკენ წასულ წეროებს
მისდევდა თვალი...
მერე მზემ მკერდი შეახია ჭადრის წვეროებს
და, გასისხლულმა, ზღვის ტალღებში დაიხრჩო თავი.

ვიდრე ხარ... ვიდრე გათოვს და გაწვიმს


ვიდრე ხარ... ვიდრე გათოვს და გაწვიმს,
არ წარიკვეთო არასდროს სასო, 
ხან ოცდაათი ვერცხლი ღირს კაცი,
ხან ოცდაათი _ ერთ ვერცხლად ფასობს.


მაგრამ იმედი, ეს უფლის ჩიტი,
კვლავ ისეთია, როგორიც იყო,
კვლავ ჭრელი კაბა აცვია ჩითის
და თხილისხელა გულს ყველას გვიყოფს.


არ ჩაიქნიო არასდროს ხელი,
ვიდრე ხარ... ვიდრე ხედავ და გესმის...
ძველს ცვლის ახალი, ახალს კი _ძველი
და ქვის მსროლელი ყვავილსაც გესვრის.


ხან ბროლის კოშკზე შემოგსვამს ბედი,
ხან გაბზრიალებს, ვით შოლტი ჩიკორს,
მაგრამ ღიმილი და ცრემლის წვეთი
კვლავ იგივეა, რაც ადრე იყო.

შენა ხარ ჩემი ჯილდოც, სასჯელიც


***
შენა ხარ ჩემი ჯილდოც, სასჯელიც.
გულზე ახლოს ხარ და ღმერთზე ზემოთ,
ჩემო ტანჯულო, ჩემო მტანჯველო,
დაულეველო სამშობლოვ ჩემო.

შენთან ვარ, მაგრამ მაინც დაგეძებ,
როგორც დაეძებს საჭმელს მშიერი,
და ამ პატარა მიწის ნაგლეჯზე 
შემაძრწუნებლად ვარ ბედნიერი.

კიდევ ერთი გაზაფხული


კიდევ ერთი გაზაფხული 
იგვიანებდა შენი წერილი: 
გაბასრებული ქარში ქიმივით, 
ჩიტივით სუსტი და მოწყენილი, 
ვით გაწბილებულ ბავშვის ღიმილი. 
ის კი უცდიდა და დაიცდიდა, 
სანამ საერთოდ შეძლებდა ლოდინს, 
და მოლოდინის შავი მიწიდან 
ზურგს ამოჰყოფდა სინათლის ლოდი. 
ხოლო წერილი: ცრემლით მდიდარი 
და მგრძნობიარე, როგორც კიდური,- 
ეჩვენებოდა სხვის მაგიდაზე, 
სხვისი სათვალის ქვეშ გარინდული. 
რადგან იცოდა, რომ ერთიანად 
ვერ გაიგებდნენ შენს ნათქვამს სხვები. 
და აღტაცების ცხელი ჰაერი 
ეტმასნებოდა მოირას ვნებით. 
და სული ხდება გადასარჩენი. 
აუტანელი ხდება ლოდინი. 
აუტანელი ხდება ლოგინიც, 
როგორც საერთოდ ყველა სასჯელი. 
იგვიანებდა შინი წერილი! 
ან იქნებ ღარუბლად იქცა დაღლილი, 
ან შეუერთდა ლაჟვარდს ფერივით, 
ანდა სამყაროს შერჩა დაღივით. 
ეს ის დრო იყო, როცა ურჩხულებს 
ჰგავდნენ კედლებზე წვიმის ლაქები, 
როცა დამცხრალი ქარის ჩურჩული 
ხდება მარტივი და გასაგები, 
როცა ქვეყანა შენს თვალწინ შრება 
და ისევ ცაში ადის ნალექი, 
როცა სეულში იღვიძებს ვნევბა 
და ემუქრება სხეულს წალეკვით. 
ხოლო დარბეულ ნადირთა ხმებით 
ეთიშებიან წყვდიადს ბავშვები 
და ყველაფერზე გული რომ გწყდება 
რითაც ცხოვრობდი და ვერ ამჩნევდი.


კიდევ ერთი გაზაფხული 
სანამ ფურხელზე გაშრა მელანი 
და გადირბინა თვალმა ბწკარები- 
მზე უკვე იდგა ყველა კარებთან, 
მზეში ცხოვრობდნენ უკვე ყველანი. 
ყველგან ზეიმის სული სუფევდა 
და ეცვლებოდა ქალაქს იერი, 
რადგან იპყრობდა თავისუფლება 
მთელი სიცხადით და სიძლიერით. 
და გაზაფხული მშიერ მგელივით 
დასდევდა მოკვდავს, ისედაც დაღლილს 
სისხლს ვერ იტევდა და გაბერილი 
მწარედ ღმუოდა სხეულში ძარღვი. 
უბრალო იყო ხალხი ბუნებით: 
ისევ სჯეროდათ ძალა ამურის, 
ისევ რჩებოდა მათთვის ცდუნებბად 
თასიც, გვირგვინიც და სალამურიც. 
და უხაროდა, რომ არსებობდა, 
სიმძიმეს გრძნობდა საკუთარ ხელის, 
და დასცქეროდა მიწას ზემოდან, 
როგორც ღმერთისგან მიღებულ წერილს. 
სარკმლის მინაზე თვლემდა ფუტკარი, 
ფუტკარში-ზევსის გამზრდელი ძალა 
და ყველას სწამდა, რომ საკუთარი 
გაგრძელდებოდა სიცოცხლე მარად. 
ვერ ეტეოდა ცხოვრება დროში. 
ფეხს უჩქარებდა ხალხს ჟრუანტელი. 
შენ კი იდექი უსახო ბრბოში, 
როგორც სარდაფში მკრთალი სანთელი. 
პირქუში იყო შენი ოთახი. 
ყეფით იკლებფდა ღამეს კებერი, 
და მხოლოდ ძილში, ისიც ცოტა ხნით, 
გევლინებოდა შენი მძებნელი. 
შემოდიოდა შენი მნაწილი, 
მზით გალახული და ფერშეცვლილი. 
ხელი ბრმასავით ჰქონდა გაწვდილი 
და პეშვში ცრემლი ენთო ცეცხლივით. 
ის შენთან ერთი წამით რჩებოდა, 
არც პური სურდა, არც სასთუმალი. 
და შენც ამაოდ ევედრებოდი 
ხმის ამოღებას.... 
დუმდა სტუმარი. 
და იდგა, როგორც დავიწყებული, 
დაშინებული თუ დაბნეული. 
ყელზე სინათლე ჰქონდა შებმული 
და მას ეჭირა მისი სხეული. 


 კიდევ ერთი გაზაფხული
მას გაეღვიძა. მოსწყინდა ძილში 
და გაეღვიძა. ბნელოდა გარეთ. 
და თითქოს ამას უცდიდა მთვარეც, 
გარინდებული კედლების ჩრდილში. 
ის წყალს პირდაპირ დოქიდან სვამდა, 
უცახცახებდა მთელი სხეული. 
გაცრეცილიყო წყვდიადის ფარდა 
და კალთა ჰქონდა ჩამოხეული. 
რიჟრაჟის სუნთქვას და მამლის დეზებს 
გაესხნათ სივრცე, როგორც სამარხი, 
და კვლავ ჩონჩხივით ესვენა ფსკერზე 
მცენარე რწმენის და სიამაყის. 
სხვისთვის უჩინარ ცაში ნაფრენი 
და დაკაწრული ციური ქვებით, 
დარწმუნდა ისიც, რომ ყველაფერი 
ხდებოდა მხოლოდ ბუნების ნებით. 
და ბედს რამდენიც უნდა ეომოს, 
ვერ გაბედავენ მისი ხელები, 
რომ ერთს წაართვან, რათა მეორეს 
გადასცენ ტოტი ბედნიერების. 
დარწმუნდა ისიც რომ მისი სევდა 
ნაწილი იყო საერთო სევდის. 
საერთო სევდის ფურცლებში ხვევდა 
მის არსებასაც ღმერთი თუ ბედი.... 
და თენდებოდა. 
ჩქამად და ჩრდილად 
ნაწილდებოდა ღამის სიკვდილი, 
და საწოლებში წვებოდა დილა, 
სატრფოსთან მოსულ ქალის სიფრთხილით. 

წვიმაც ასეა: მტვრიან ტოტებზე


* * *
წვიმაც ასეა: მტვრიან ტოტებზე
მაშინ გადირბენს, როცა არ ელი,
და მერე დაგაქვს, როგორც მოტივი,
აჩემებული და საყვარელი.
მაგრამ შენ უკვე ტყუილად ბორგავ,
დამთავრდა ვნება-დარჩა ამბავი....
და სველ აფიშას კითხულობა ქოლგა
და თავისი გზით მიქრის ტრამვაი